กฎหมายพุทธอุทยานกับแนวทางปฏิบัติสำหรับพระสงฆ์ในยุคปัจจุบัน
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์สาระสำคัญของกฎหมายพุทธอุทยานและแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมสำหรับพระสงฆ์ในยุคปัจจุบัน เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการเผยแผ่ศาสนากับการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ จากปัญหาความทับซ้อนทางกฎหมายในพื้นที่ป่าไม้ รัฐบาลได้กำหนดโครงการพุทธอุทยานเพื่อให้พระสงฆ์สามารถพำนักในพื้นที่ป่าได้ในฐานะผู้ช่วยพนักงานเจ้าหน้าที่ในการดูแลรักษาป่า โดยเน้นการมีส่วนร่วมและปลูกจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม การจัดการที่พักสงฆ์ในพื้นที่ป่าไม้แบ่งออกเป็น 3 แนวทางหลัก ได้แก่ การผลักดันออกจากพื้นที่ สำหรับที่พักสงฆ์ที่ตั้งอยู่ในเขตวิกฤตหรือบุกรุกพื้นที่หลังการประกาศเขตอนุรักษ์ การจัดทำโครงการพุทธอุทยาน เพื่อส่งเสริมให้พระสงฆ์ช่วยงานด้านป่าไม้ โดยอนุญาตให้ใช้พื้นที่ปฏิบัติศาสนกิจภายใต้เงื่อนไขที่เคร่งครัด ห้ามก่อสร้างถาวรวัตถุขนาดใหญ่ และเน้นความกลมกลืนกับธรรมชาติ การขออนุญาตสร้างวัดอย่างถูกต้อง สำหรับพื้นที่ที่ตั้งอยู่ก่อนการประกาศเขตป่าสงวนหรือมีอาคารเสนาสนะมั่นคงและจำเป็นต่อชุมชน แนวทางปฏิบัติที่สำคัญสำหรับพระสงฆ์คือการดำรงชีวิตตามแนวพระป่า เน้นความเรียบง่าย สันโดษ และการทำรุกขมูลวิธีกรรมควบคู่ไปกับการปฏิบัติตามมติมหาเถรสมาคมและกฎหมายป่าไม้ เพื่อให้พุทธอุทยานเป็นสถานที่สัปปายะสำหรับการปฏิบัติธรรมและเป็นแหล่งเรียนรู้เชิงอนุรักษ์อย่างยั่งยืน
บรรณานุกรม
กรมป่าไม้. (2563). ข้อตกลงการเข้าร่วมโครงการพุทธอุทยาน. สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://www.forest.go.th/ppd/wp-content/uploads/sites/99/ 2020/05/
กรมป่าไม้. (2563). คู่มือการดำเนินงานโครงการพุทธอุทยานในเขตพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ. สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้.
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2566). พุทธอุทยานมาฆบูชาอนุสรณ์สวนพุทธชยันตี 2,600 ปี. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://thai.tourismthailand.org
ข้าวสด. (2563). มหาเถรสมาคมมีความเป็นมาอย่างไร บัทบาทหน้าที่ทำอะไร. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://www.khaosod.co.th/newspaper-column/general-knowledge/ news_5392278
เดลินิวส์ . (2564). มส.่ พศ. กับหน้าที่อำนาจ ตามพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ . สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://www.dailynews.co.th/articles/485175/
ผู้จัดการออนไลน์. (2558, 3 มีนาคม). พุทธอุทยานมาฆบูชาอนุสรณ์ หนึ่งเดียวของไทย หนึ่งเดียวของโลก. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://mgronline.com/dhamma/detail/ 9580000024866
พระณรงค์ สังขวิจิตร. (2558). การปกครองคณะสงฆ์ไทยปัจจุบัน : ปัญหาและแนวทางแก้ไข. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พระราชจินดานายก (พระครูสิริธรรมบัณฑิต). (2564). พระสงฆ์กับการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้: กรณีศึกษาพระราชจินดานายก วัดพระเจดีย์ซาวหลัง อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 6(1), 1-15.
มติคณะรัฐมนตรี. (2538). การป้องกันและแก้ไขปัญหาพระสงฆ์ในพื้นที่ป่าไม้. สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://resolution.soc.go.th/PDF _UPLOAD/2538/P_82799_1.pdf
มหาเถรสมาคม. (ม.ป.ป.). ประวัติและความเป็นมาของมหาเถรสมาคม. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://www.mahathera.org/index.php?url=content1&id=7
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย). (ม.ป.ป.). มาตรา 37 และมาตรา 38 แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://e-thesis.mcu.ac.th/ thesis/3885
วิกิพีเดีย ไทย. (2568). พุทธศาสนสถาน. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://th.wikipedia.org/ wiki/พุทธศาสนสถาน
วิกิพีเดีย ไทย. (2569). สังเวชนียสถาน. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://th.wikipedia.org/ wiki/สังเวชนียสถาน
วิกิพีเดีย. (2568). มหาเถรสมาคม. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://th.wikipedia.org/wiki/มหาเถรสมาคม
วิกิพีเดีย. (2568). สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://th.wikipedia.org/wiki/สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
สํานักจัดการทรัพยากรป่าไม้. (2558). คู่มือการปฏิบัติงานสำหรับเจ้าหน้าที่ในการจัดตั้งพุทธอุทยาน. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://new.forest.go.th/wp-content/uploads/ sites/74/2015/09/
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2565). พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. กรุงเทพมหานคร : สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี. (2552). มติคณะรัฐมนตรีเรื่องการแก้ไขปัญหาพระสงฆ์ในพื้นที่ป่าไม้. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://www.soc.go.th
iLaw. (2567). เปิดเกณฑ์การ'สึกพระ' ตาม พ.ร.บ.คณะสงฆ์ -กฎมหาเถรสมาคม. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://www.ilaw.or.th/articles/4602
iLaw. (2567). ที่มา "มหาเถรสมาคม" ตามพ.ร.บ.คณะสงฆ์ แต่งตั้งโดยพระมหากษัตริย์ . สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https ://www.ilaw.or.th/articles/4890
Nation TV. (2562). เปิดเงื่อนไขตั้ง “พุทธอุทยาน”. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://www.nationtv.tv/news/378711978?utm_source=chatgpt.com
Thai PBS. (2561). เตรียมถอดสำนักสงฆ์เต่าดำพ้นพุทธอุทยาน. สืบค้นเมื่อ 22 เมษายน 2569, จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/275013
