วัดในฐานะพื้นที่ทางวัฒนธรรม: บทบาทของประเพณีท้องถิ่น ต่อการสร้างอัตลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงพุทธ
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้ มุ่งวิเคราะห์บทบาทของวัดในฐานะพื้นที่ทางวัฒนธรรมและอิทธิพลของประเพณีท้องถิ่นต่อการสร้างอัตลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงพุทธ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methods Research) จากการศึกษาพบว่า ในศตวรรษที่ 21 มนุษย์เผชิญกับภาวะกดดันจากกระแสโลกาภิวัตน์ ส่งผลให้เกิดการแสวงหาความสงบทางจิตวิญญาณผ่านการท่องเที่ยวเชิงพุทธ วัดในเขตจังหวัดเชียงใหม่ โดยเฉพาะกลุ่มวัดนามมงคล (วัดชัยมงคล, วัดดวงดี, วัดลอยเคราะห์, วัดหมื่นล้าน และวัดดับภัย) ทำหน้าที่เป็น "พื้นที่ทางวัฒนธรรมพลวัต" ที่เชื่อมโยงความศรัทธาเข้ากับมรดกทางวัฒนธรรมล้านนาผ่านประเพณีสำคัญ เช่น ยี่เป็ง ตานก๋วยสลาก และการสรงน้ำพระธาตุ องค์ความรู้ที่ได้รับชี้ให้เห็นว่า อัตลักษณ์การท่องเที่ยวเชิงพุทธที่ยั่งยืนเกิดจากการที่พระสงฆ์ทำหน้าที่เป็น "ผู้ตีความมรดกทางวัฒนธรรม" (Heritage Interpreter) และการบริหารจัดการที่สร้างสมดุลระหว่างความศักดิ์สิทธิ์ของศาสนสถานกับการเรียนรู้ของนักท่องเที่ยว บทความนี้เสนอรูปแบบการจัดการการท่องเที่ยวเชิงพุทธที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนเพื่อธำรงรักษาคุณค่าทางจิตวิญญาณควบคู่กับการพัฒนาเชิงพื้นที่
บรรณานุกรม
พระครูปริยัติสุวัฒน์. (2564). การจัดการวัดและการท่องเที่ยวเชิงพุทธ. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2560). พุทธธรรม. สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2565). พระพุทธศาสนากับสังคมร่วมสมัย. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมโชติ อ๋องสกุล. (2565). ประวัติศาสตร์ล้านนาและการเปลี่ยนแปลงทางสังคม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
Collins-Kreiner, N. (2023). Religious tourism and pilgrimage: Contemporary perspectives. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-29018-8
Di Giovine, M. A. (2021). The heritage-scape and religious tourism. Lexington Books.
Timothy, D. J. (2021). Cultural heritage and tourism: An introduction. Channel View Publications.
UN Tourism. (2024). Tourism and the Sustainable Development Goals. https://www.unwto.org/
UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. https://ich.unesco.org/
UNWTO. (2022). World Tourism Barometer. World Tourism Organization. https://www.unwto.org/
