การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อรับมือภัยคุกคามออนไลน์
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อรับมือภัยคุกคามออนไลน์ พบว่า ภัยคุกคามทางดิจิทัลในยุคปัจจุบันมีความซับซ้อนและหลากหลายมากขึ้นตามการพัฒนาของเทคโนโลยี เพื่อหลอกลวงหรือโจมตีเป้าหมายเป็นอาชญากรรมในยุคใหม่ที่เรียกว่า“อาชญากรรมไซเบอร์”หลักธรรมในพระพุทธศาสนาที่สอนให้คนรู้จักใช้ปัญญาพิจารณา เช่น หลัก “เกสปุตตสูตร” หรือ “กาลามสูตร” ไม่ให้เชื่อสิ่งใดโดยง่าย หลักการนี้สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับภัยดิจิทัลได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยช่วยให้มีสติและรู้เท่าทันข้อมูลที่หลั่งไหลเข้ามาอย่างมหาศาลที่สอนให้คนทั่วไปไม่เชื่ออะไรง่ายๆ ตามหลัก “สาม ก.”ที่ท่านพุทธทาสภิกขุอธิบายเอาไว้ว่า “เหยื่อของโลก” คือ “กิน กาม และเกียรติ” ที่ผู้โจมตีมักจะใช้ความอยากหรือข้อมูลความบันเทิง ความต้องการทางเพศ และความอยากได้เกียรติเป็นเครื่องมือในการหลอกลวง การสร้างภูมิคุ้มกันตามแนวพุทธธรรมไม่ได้จำกัดอยู่แค่การใช้เทคโนโลยีเพื่อป้องกันเท่านั้น หลักพุทธธรรมสอนให้อยู่กับปัจจุบันและรู้เท่าทันอารมณ์ นอกจากนี้ตามหลัก “ปฏิจจสมุปบาท” ในแง่ว่าสิ่งทั้งปวงมีเหตุเกิด มองภัยคุกคามทางเทคโนโลยีในปัจจุบันว่า “ไม่ได้เกิดขึ้นเองอย่างโดดเดี่ยว แต่มีเหตุปัจจัยที่เป็นต้นตอและส่งผลกระทบต่อเนื่องเป็นลูกโซ่” การเข้าใจเหตุและผลของภัยคุกคามจะช่วยให้หาวิธีป้องกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
บรรณานุกรม
จำนงค์ ทองประเสริฐ. (2552). จริยศาสตร์และจริยธรรมเพื่อพัฒนาชีวิตและสังคม. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (2559). ศิลปแห่งชีวิต. โรงพิมพ์พระพุทธศาสนาของธรรมสภา.
พระมหาจีรวัฒน์ กนฺตวณฺโณ. (2564). พระพุทธศาสนากับสังคมสงเคราะห์. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหามวิทยาลัยมหากุฏราชวิทยาลัย. (2544). พระไตรปิฎกฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย. โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
วัชระ งามจิตเจริญ. (2556). พุทธศาสนาเถรวาท. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วรเจตน์ ภาคีรัตน์. (2561). ประวัติศาสตร์ความคิดนิติปรัชญา. สำนักพิมพ์อ่านกฎหมาย.
วรรณภา ทองแดง. (2563). ผลกระทบเศรษฐกิจดิจิทัล: การขยายตัวของรายจ่ายสาธารณะด้านการศึกษาและภัยคุกคามทางไซเบอร์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 37(2), 357-358.
สำนักบริหารเทคโนโลยีสารสนเทศ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2536). Ransomware คืออะไร. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.it.chula.ac.th/ransomware.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2562). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ครั้งที่ 52). บริษัท สำนักพิมพ์เพ็ทแอนด์โฮม จำกัด
สำนักคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี. (2568). Phishing คืออะไร ป้องกันมันได้อย่างไร. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://cc.kmutt.ac.th/phishing-mail.html.
อภิชัย พันธเสน. (2564). พุทธเศรษฐศาสตร์. (พิมพ์ครั้งที่ 5). สำนักพิมพ์อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง.
Akamai. (2568). การโจมตี DDoS คืออะไร. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.akamai.com/ glossary/what-is-ddos.
Kaspersky. นิยามของวิศวกรรมสังคม. (2568). [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.kaspersky.com/ resource-center/definitions/what-is-social-engineering.
Unicef. (2568). ไซเบอร์บูลลี่คืออะไร และจะยุติมันได้อย่างไรสิ่งที่วัยรุ่นควรรู้เกี่ยวกับไซเบอร์บูลลี่. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา: https://www.unicef.org/thailand/th/stories.