การพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุเชิงบูรณาการในพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท กรณีศึกษา เทศบาลตำบลพลายชุมพล อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก

  • นายสุเทพ - คำเมฆ มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม
คำสำคัญ: การพัฒนา, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุ, ชุมชนกึ่งเมืองกึ่งชนบท

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจและวิเคราะห์ข้อมูลสถานการณ์เกี่ยวกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในพื้นที่ และเสนอแนวทางและข้อเสนอแนะเชิงนโยบายแก่ชุมชนในการนำข้อมูลมาใช้ในวางแผนและพัฒนาคุณภาพชีวิตเชิงพื้นที่ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) และวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ ได้แก่ ผู้สูงอายุในพื้นที่ แกนนำ ผู้นำ  สหวิชาชีพในชุมชน และหัวหน้าหน่วยงานในพื้นที่ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

            ผลการศึกษา พบว่า ผลการประเมินคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ พบว่า คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ด้านสุขภาพกายและจิตใจ (=2.69) เศรษฐกิจ (=2.59)  ความสัมพันธ์ทางสังคม (=2.98) และสภาพสิ่งแวดล้อม (ค่าเฉลี่ย =3.00) ซึ่งคุณภาพชีวิตในแต่ละด้านอยู่ในระดับปานกลางทั้งหมด   ซึ่งแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในเชิงพื้นที่ผ่านการขับเคลื่อนด้วยการนำข้อมูลเชิงตัวเลขสถานการณ์เกี่ยวกับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในพื้นที่มากำหนดทิศทางในการพัฒนาและช่วยเหลือผู้สูงอายุทั้งในระดับท้องถิ่นแบบบูรณาการซึ่งถือว่าเป็นกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาผู้สูงอายุ เพราะผู้สูงอายุเป็นทรัพยากรมนุษย์ที่ต้องให้ความสำคัญในการพัฒนาทั้งในระดับบุคคล ระดับครอบครัว และระดับชุมชน ดังนั้นจึงต้องมีบูรณาการการดำเนินงานด้านผู้สูงอายุทั้งในระดับนโยบายของหน่วยงานภาครัฐตั้งแต่ระดับจังหวัดสู่การปฏิบัติงานของหน่วยงานท้องถิ่นในระดับพื้นที่ ผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันของหน่วยงานของการวางแผน การปฏิบัติงาน ระบบติดตามประเมินผล  และแก้ไขและพัฒนา ที่เชื่อมโยงกลไกการทำงานด้านผู้สูงอายุของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ ที่เรียกว่า เครือข่ายสหวิชาชีพชุมชนดูแลกลุ่มผู้สูงอายุเชิงพื้นที่เน้นการทำงานเชิงรุกในการพัฒนาองค์ความรู้และความร่วมมือกันในการกำหนด แผนชุมชนสำหรับการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุเชิงพื้นที่ ได้แก่ แผนระบบดูแลและจัดสวัสดิการผู้สูงอายุ แผนกิจกรรม แผนการบริหารงานทั่วไป และแผนด้านแหล่งกองทุนและศูนย์พัฒนาผู้สูงอายุ และต้องการเปิดโอกาสให้ผู้สูงอายุมีส่วนร่วมในการเสนอปัญหา ความต้องการ และการให้จัดลำดับความสำคัญของปัญหา บนฐานการใช้ประโยชน์ระบบข้อมูลสารสนเทศของผู้สูงอายุเชิงพื้นที่ในเทศบาลตำบลพลายชุมพลเพื่อเป้าหมายสุดท้าย คือ การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีให้ครบทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ ด้านร่างกาย จิตใจ สังคม เศรษฐกิจ และสิงแวดล้อมในพื้นที่ตามคุณลักษณะปัญหาและความต้องการของผู้สูงอายุทุกกลุ่มได้อย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพมากขึ้น

 

บรรณานุกรม

กตัญญู แก้วหานาม และคณะ. (2560). การสร้างเครือข่ายในการจัดทำแผนชุมชนภายใต้บริบทความเป็นอิสระขององค์กรปกครองท้องถิ่นในจังหวัดกาฬสินธุ์. มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์
กมลชนก ขำสุวรรณ และมาลี ลิ่มสกุล. (2560). คุณค่าของผู้สูงอายุในระบอบของความเป็นจริง :ความท้าทายของนักวิจัยด้านสังคมศาสตร์ในปัจจุบัน. คณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. วารสารสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ 25(1): 135-136.
สำนักงานเทศบาลพลายชุมพล. (2563). แผนพัฒนาท้องถิ่นเทศบาลพลายชุมพล จังหวัดพิษณุโลก (พ.ศ.2561-2565). จังหวัดพิษณุโลก.
พิทยา ทองหนูนุ้ย. (2561). กระบวนการพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุโดยชุมชน. โรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบ้านควนดินแดง.จังหวัดพัทลุง
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย (2562). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2562. กรุงเทพฯ (หน้า. 39).
วิชิตร์ แสงทองล้วน. (2560). แนวทางการบูรณาการการทำงานร่วมกันของหน่วยงานภาครัฐ ทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่นในพื้นที่จังหวัด. วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร กรุงเทพฯ
ศูนย์ข้อมูลประเทศไทย. (2555). จำนวนข้อมูลประชากรผู้สูงอายุ ปี 2555. สืบค้นเมื่อ 28 ธันวาคม 2563, จากhttp://phitsanulok.kapook.com/เมืองพิษณุโลก
ศิลปสวย ระวีแสงสูรย์. (2559). แนวทางการพัฒนาคุณภาพการดูแลผู้สูงอายุของกรุงเทพมหานคร เพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุ. วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร. กรุงเทพฯ
เผยแพร่แล้ว
2021-04-30