รูปแบบการเสริมสร้างสุขภาวะเชิงพุทธของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล (อ.ป.ต.) ในภาคเหนือ

  • พระมหาไกรสร แสนวงค์ วิทยาลัยสงฆ์ลำพูน
คำสำคัญ: สุขภาวะเชิงพุทธ, การเสริมสร้าง

บทคัดย่อ

      การศึกษาวิจัย รูปแบบการเสริมสร้างสุขภาวะเชิงพุทธ ของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล (อ.ป.ต.) ในภาคเหนือ  มีวัตถุประสงค์  เพื่อพัฒนาองค์ความรู้และสื่อสร้างเสริมสุขภาวะตามแนวพระพุทธศาสนาของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลในภาคเหนือ  เพื่อพัฒนานวัตกรรมสุขภาวะวิถีพุทธของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล  และเพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือของหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม กับกลไกการทำงานของหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบลโดยผู้วิจัยได้ใช้รูปแบบคุณภาพ (Qualitative Research) เชิงปฏิบัติการ (Action  Research โดยการบูรณาการแนวคิดทางพระพุทธศาสนากับศาสตร์สมัยใหม่และภูมิปัญญาท้องถิ่น  การพัฒนาบทบาทของคณะสงฆ์  ในการเสริมสร้างสุขภาวะเชิงพุทธของหน่วยบรมประชาชนประจำตำบล  ผลการศึกษาพบว่า  การขับเคลื่อนงานของหน่วยอบรมประจำตำบลภาคเหนือ  สอดคล้องกับนโยบายคณะสงฆ์และพันธกิจที่สำคัญ  8 ประการคือ  ศีลธรรมและวัฒนธรรม   สุขภาพและอนามัย   สัมมาชีพ   สันติสุข   ศึกษาสงเคราะห์   สาธารณสงเคราะห์  กตัญญูกตเวทิตาธรรม   สามัคคีธรรม  โดยการบูรณาการกับโครงการขับเคลื่อนหมู่บ้านรักษาศีล ๕ และการแผนการปฏิรูปกิจการคณะสงฆ์  เป็นวิธีการนำเอาหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ในการเสริมสร้างสุขภาวะให้มีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืน หลักธรรมสำคัญที่สามารถนำมาประยุกต์ได้ เช่น ไตรสิกขา ภาวนา 4 เป็นต้น ซึ่งการบูรณาการหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างสุขภาวะ  จะเห็นได้ว่าการทำงานของหน่วย อ.ป.ต. ได้อาศัยการขับเคลื่อนงานที่ได้รับการสนับสนุนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาครัฐ  ผลการดำเนินงานจึงสะท้อนให้เห็นถึงผู้มีส่วนได้เสียของการขับเคลื่อนโครงการและกิจกรรม  ได้แก่ หน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล  ผลการดำเนินงานจึงสะท้อนให้เห็นถึงผู้มีส่วนได้เสียของการขับเคลื่อนโครงการและกิจกรรม  การปฏิรูปกิจการคณะสงฆ์ การขับเคลื่อนหมู่บ้านรักษาศีล ๕  ชุมชน  องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  หน่วยงานภาครัฐ และเอกชน  สถาบันการศึกษา  ภายใต้การนำเครื่องมือการทำงาน ได้แก่ การประชุม  การวิเคราะห์ SWOT  เทคนิค AIC  สนทนากลุ่มย่อย  สารสนเทศ  ศูนย์การเรียนรู้  และการอบรมเชิงปฏิบัติการ  ทำให้การดำเนินงานขับเคลื่อนโครงการครั้งประสบความสำเร็จ  ซึ่งปัจจัยความสำเร็จ  ได้แก่  ทุนทางสังคม  การมีส่วนร่วม  การสร้างแกนนำพระสงฆ์และชุมชน  การสร้างเครือข่าย   และกำกับติดตามปรับกลยุทธ์ที่ยึดหยุ่น  และยังพบอุปสรรคในการทำงาน ได้แก่ ระยะเวลา  การขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง   สารสนเทศ  ผลการดำเนินงานนำไปสู่การผลักดันนโยบาย  ได้แก่ นโยบายการส่งเสริมหน่วยอบรมประชาชนประจำตำบล   นโยบายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  และการพัฒนาหน่วยอบรมประชาชนเพื่อประชารัฐ เพื่อการเสริมสร้างสุขภาวะเชิงพุทธอย่างยั่งยืนต่อไป

บรรณานุกรม

เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์, การจัดการเครือข่าย : กลยุทธ์สำคัญสู่ความสำเร็จของการปฏิรูปการศึกษา, กรุงเทพมหานคร : บริษัท ซัคเซสมีเดีย จำกัด, 2543.
คณะกรรมการประสานงานแผนยุทธศาสตร์ในการปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา(คปพ.). รายงานสรุปการขับเคลื่อนแผนปฏิรูปกิจการพระพุทธศาสนา, 2561.
ฉลาด จันทรสมบัติ, การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น, วารสารการบริหารและพัฒนา, ปีที่ 2 ฉบับที่ 1 มกราคม – เมษายน 2553.
ติน ปรัญพฤทธิ์, ทฤษฎีองค์การ, กรุงเทพมหานคร: ไทยวัฒนาพานิช, 2538.
ถวิลวดี บุรีกุล, พลวัตการมีส่วนร่วมของประชาชน : จากอดีตจนถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550, กรุงเทพมหานคร : บริษัท เอ.พี. กราฟิค ดีไซน์และการพิมพ์ จำกัด, 2552.
ประเวศ วะสี, สุขภาวะชุมชนเป็นรากฐานของสุขภาวะทั้งมวล, กรุงเทพมหานคร : บริษัท พ.เอ. ลีฟวิ่ง จำกัด, 2554.
ปาริชาติ วลัยเสถียร, กระบวนการและเทคนิคการทำงานของนักพัฒนา, กรุงเทพมหานคร : สำนักกองกลางการสนับสนุนการวิจัย, 2542.
พระครรชิต คุณวโร ชูฤทธิ์ เต็งไตรสรณ์ และ อรุณีวชิราพรทิพย์, “การพัฒนาแบบวัดสุขภาวะองค์รวมแนวพุทธ, วารสารวิชาการสาธารณสุข,2555.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต), อ้างใน พระครรชิต คุณวโร ชูฤทธิ์ เต็งไตรสรณ์ และ อรุณีวชิราพรทิพย์, “การพัฒนาแบบวัดสุขภาวะองค์รวมแนวพุทธ, วารสารวิชาการสาธารณสุข, ปีที่ 17 ฉบับเพิ่มเติม 6 (กันยายน – ตุลาคม 2551)
พระมหาบุญเลิศ ช่วยธานี. คู่มือขับเคลื่อนโครงการสังฆพัฒนาวิชชาลัย. กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์, 2560.
เผยแพร่แล้ว
2021-04-30