การศึกษาศักยภาพของชุมชนเพื่อการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม กรณีศึกษา ตำบลวังทอง อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก

The Case of Wang Thong, Wang Thong District, Phitsanulok Province

  • กฤติมา อินทะกูล มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม
คำสำคัญ: ศักยภาพชุมชน , การท่องเที่ยว, การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การศึกษาศักยภาพของชุมชนเพื่อการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม กรณีศึกษา ตำบลวังทอง อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก มีวัตถุประสงค์ 1.ศึกษาวิเคราะห์ศักยภาพของชุมชนในด้านการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม 2.เพื่อค้นหาแนวทางการพัฒนาศักยภาพของชุมชนในการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม จากการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลศักยภาพชุมชนในด้านการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีระดับความคิดเห็นต่อศักยภาพของชุมชนในการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชุมชนบ้านโรงบ่มโดยรวม ทั้ง 13 ด้านอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.51, SD.=0.52) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านทรัพยากรธรรมชาติ (= 4.64, SD.=0.46) รองลงมาเป็นด้านศิลปวัฒนธรรม ( = 4.58, SD.=0.48) รองลงมาเป็นด้านการเกษตร ( = 4.56, SD.=0.50) รองลงมาเป็นสภาพเศรษฐกิจและสังคมของชุมชน ( = 4.55, SD.=0.49)  รองลงมาลักษณะสภาพแวดล้อมของชุมชน ( = 4.53, SD.=0.50) รองลงมาเป็นความสมบูรณ์และความมีชื่อเสียงของแหล่งท่องเที่ยว ( = 4.51, SD.=0.52) รองลงมาเป็นด้านการให้ความรู้และสร้างจิตสำนึกในคุณค่าของการท่องเที่ยว( = 4.53, SD.=0.52) รองลงมาเป็นด้านการมีส่วนร่วมในแหล่งท่องเที่ยว ( = 4.51, SD.=0.51) รองลงมาเป็นความเข้มแข็งของชุมชนและวัฒนธรรม ( = 4.50, SD.=0.53) รองลงมาเป็นสภาพภูมิศาสตร์หรือด้านกายภาพของชุมชน  ( = 4.48, SD.=0.52) รองลงมาเป็นด้านการบริหารและจัดการ ( = 4.46, SD.=0.56) รองลงมาเป็นด้านการแก้ปัญหาของชุมชน ( = 4.43, SD.=0.6) และด้านความปลอดภัยต่อชีวิตและทรัพย์สิน ( = 4.37, SD.=0.60) จากข้อมูลการวิเคราะห์ผลการวิจัยทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ สามารถสังเคราะห์ศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมบ้านโรงบ่ม ของชุมชนและข้อมูลระหว่างจากการลงพื้นที่วิจัยภาคสนาม เนื่องจากกระบวนการสำรวจพื้นที่เพื่อเก็บข้อมูล ได้รับความร่วมมือจากหัวหน้าชุมชนในการนำคณะผู้วิจัยทำการสำรวจแหล่งท่องเที่ยวทั้งเชิงธรรมชาติและเชิงประวัติศาสตร์ พบว่า ด้านการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สำคัญในลำดับแรกคือ 1) ศักยภาพในการดึงดูดใจนักท่องเที่ยวของชุมชน 2) ศักยภาพการบริหารจัดการด้านการพัฒนาการท่องเที่ยว 3) ศักยภาพของนโยบายและเป้าหมายของการจัดการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรม  4) ศักยภาพความพร้อมและแนวทางในการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม และ 5) ศักยภาพทางกายภาพและการจัดกิจกรรมต่าง ๆ ของชุมชน ซึ่งการกระจัดกระจายของข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่นั้นไม่มีสื่อในการให้ความรู้และประชาสัมพันธ์แบบองค์รวมทั้งชุมชน นักวิจัยจึงได้รวบรวมชุดข้อมูลของแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมและพัฒนาจัดทำแผนที่แหล่งท่องเที่ยวชุมชนบ้านโรงบ่ม ซึ่งเป็นการผนวกแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ทั้งหมดของพื้นที่วิจัย และได้สังเคราะห์ข้อมูลประวัติของแหล่งท่องเที่ยวสำคัญในพื้นที่ พร้อมรูปภาพปัจจุบัน ระบุลงในระบบการบ่งชี้พิกัดทางภูมิศาสตร์ (GPS) และแสดงผลโดยการสแกนในรูปแบบ QR Code เพื่อความสะดวกในการเข้าถึงและเพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวสมัยใหม่ ซึ่งจะเห็นได้ว่า ข้อมูลทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพต่างสะท้อนให้เห็นได้ว่า ชุมชนบ้านโรงบ่มและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีความเข้าใจและเล็งเห็นความสำคัญของการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยชุมชน เพราะเห็นว่าเป็นแนวทางในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนที่มีความยั่งยืน สร้างความภาคภูมิใจให้กับคนในท้องถิ่นและสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาของยุทธศาสตร์ท้องถิ่น

บรรณานุกรม

กรมการท่องเที่ยว. (2554). แผนยุทธศาสตร์และกลยุทธ์พัฒนาการท่องเที่ยว กรมการท่องเที่ยว พ.ศ. 2555-2559. กรุงเทพมหานคร : กรมการท่องเที่ยว.
กรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา . (2554). แผนพัฒนาการท่องเที่ยวแห่งชาติ พ.ศ. 2555-2559. กรุงเทพมหานคร : กรมการท่องเที่ยว กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา.
กระทรวงวัฒนธรรม. (2559). ประเภทของการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. [ออนไลน์]. ได้จาก: http://www.creativeculturethailand.com/detail_page.php?sub_id=3833
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2560). รูปแบบของการท่องเที่ยว. [ออนไลน์]. ได้จาก: http://www.travel.in.th/th/review/knowledge
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2560). สถานที่ท่องเที่ยวและกิจกรรม. [ออนไลน์]. ได้จาก: http://thai.tourismthailand.org
กาญจนา แสงลิ้มสุวรรณ และ ศรันยา แสงลิ้นสุวรรณ. (2555). การท่องเที่ยวเชิงมรดกวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน. วารสารนักบริหาร. 32(4): (ต.ค. – ธ.ค. 2555) หน้า 139-146.
กรรณิการ์ สองเมือง. (2552). การพัฒนาการศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม : กรณีศีกษาเทศบาล
ตำบลกู่กาสิงค์ อำเภอเกษตรวิสัย จังหวัดร้อยเอ็ด. ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต
สาขายุทธศาสตร์การพัฒนา มหาวิทยาลัยราชฎัฏร้อยเอ็ด, ร้อยเอ็ด.
ไกรฤกษ์ ปิ่นแก้ว.(2555). การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. ภาควิชาการจัดการธุรกิจระหว่างประเทศ.
มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.
จริญญา ณพิกุล. (2554). การศึกษาศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเพื่อ การพัฒนาการท่องเที่ยวจังหวัดเชียงราย.
วิทยานิพนธ์ คณะวิทยาการจัดการและสารสนเทศศาสตร์. มหาวิทยาลัยพะเยา.
ณัฐกานต์ เพ็งหาพันธ์. (2552). การพัฒนาศักยภาพด้านการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอำเภอเชียงคาน
จังหวัดเลย. วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาการท่องเที่ยวบัณฑิตวิทยาลัย.
มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น.
นงลักษณ์ จันทากุล และนรินทร์ สังข์รักษา. (2556). การศึกษาศักยภาพในการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
ของชุมชนบ้านหัวเขาจีนจังหวัดราชบุรี. วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
อาภาวดี ทับสิรักษ์. (2555). การพัฒนาศักยภาพการจัดการการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชาวญัฮกุร
อำเภอเทพสถิต จังหวัดชัยภูมิ. วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต
สาขาวิชาการจัดการการท่องเที่ยว. มหาวิทยาลัยขอนแก่น, ขอนแก่น.
เผยแพร่แล้ว
2021-01-02