ภาพตัวแทนการตอบสนองของชาวชนบทต่อวาทกรรมการพัฒนาการศึกษา เพื่อสร้างความทันสมัยที่นำเสนอในเพลงลูกทุ่ง

ภาพตัวแทนการตอบสนองของชาวชนบทต่อวาทกรรมการพัฒนาการศึกษา เพื่อสร้างความทันสมัยที่นำเสนอในเพลงลูกทุ่ง

  • วิภาวี ฝ้ายเทศ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
คำสำคัญ: เพลงลูกทุ่ง, ภาพตัวแทน, ชาวชนบท, การพัฒนาการศึกษา, การสร้างความทันสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาภาพตัวแทนการตอบสนองของชาวชนบทต่อวาทกรรมการพัฒนาการศึกษาเพื่อสร้างความทันสมัยที่นำเสนอในเพลงลูกทุ่ง โดยศึกษาจากเพลงลูกทุ่งตั้งแต่ พ.ศ. 2507 จนถึง 2562 จำนวน 156 เพลงที่เจาะจงเลือกมาเป็นกลุ่มตัวอย่างเพราะมีเนื้อเพลงสื่อถึงประเด็นความคิดด้านการศึกษาในสังคมไทย และเป็นเพลงที่รวบรวมได้จากเว็บไซต์สาระบันเทิงยอดนิยมต่าง ๆ และเอกสารเกี่ยวกับเพลงลูกทุ่ง การวิจัยนี้ใช้กรอบแนวคิดเรื่องการนำเสนอสัญลักษณ์ภาพตัวแทนตามทัศนะของ แฟร์คลัฟ (Fairclough, 2003) ซึ่งมองว่าวาทกรรมเป็นเหตุให้เกิดการเลือกนำเสนอโครงสร้าง และรูปแบบการจัดโครงสร้างทางภาษาตามทัศนคติ คุณค่า อุดมการณ์ อารมณ์ความรู้สึกของบุคคลที่มีต่อโลก

            ผลการวิจัยพบว่าภาพตัวแทนส่วนใหญ่เป็นการยอมรับวาทกรรมการพัฒนาการศึกษาฯเนื้อเพลงลูกทุ่งนำเสนอภาพตัวแทนที่ยอมรับวาทกรรมการพัฒนาการศึกษาฯ สรุปได้เป็น 7 ชุดความคิด เรียงลำดับจากมากไปหาน้อย ได้แก่ 1) ระดับการศึกษาเป็นเกณฑ์กำหนดระดับทางสังคม 2) การเข้าศึกษาในระบบทำให้มีความสุขจากการได้พบรัก 3) การเรียนต่อในระดับสูงขึ้นยิ่งมีอนาคตที่ดีขึ้น 4) การใช้อุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ด้านการศึกษามาเทียบเคียงการเรียนรู้จากประสบการณ์ชีวิต   5) การไปศึกษาเล่าเรียนในเมืองหลวงหรือเขตเมืองเป็นการลงทุนที่ไม่สูญเปล่า        6) มหาวิทยาลัยรามคำแหงเป็นเป้าหมายในอุดมคติของชาวชนบท และ 7) การศึกษาทำให้ได้เปลี่ยนวิถีชีวิตและมีโอกาสอยู่ในเมืองหลวงที่ทันสมัย ในขณะเดียวกันก็พบว่ามีภาพตัวแทนที่ต้านวาทกรรมการพัฒนาการศึกษาฯ อยู่         7 ชุดความคิด เรียงลำดับจากมากไปหาน้อยได้แก่ 1) การไปเรียนแล้วเสียคนหรือเอาดีไม่ได้ 2) สถานะของครูในสังคมชนบทไม่ดี 3)คุณภาพการศึกษาในชนบทยังไม่ได้มาตรฐานและขาดประสิทธิภาพ 4) การวิพากษ์ปริญญาหรือความเป็นบัณฑิตว่าไม่มีคุณค่าหรือไม่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้เท่าการเรียนรู้ในชีวิตจริง 5) การเข้ารับการศึกษาต้องแลกกับความยากลำบากของครอบครัว 6) เกณฑ์ด้านระดับศึกษาสร้างปัญหาให้กับชาวชนบทในการหางานทำและขาดโอกาสก้าวหน้าในสายงาน และ 7) บัณฑิตบางคนไม่มีคุณธรรม  

บรรณานุกรม

จินตนา ดำรงค์เลิศ.วรรณกรรมเพลงลูกทุ่ง. กรุงเทพฯ: สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2533.
ไชยรัตน์ เจริญสินโอฬาร. วาทกรรมการพัฒนา: อำนาจ ความรู้ ความจริง เอกลักษณ์และความเป็นอื่น (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: วิภาษา, 2560.
ประเวศ วะสี. การพัฒนาต้องเอาวัฒนธรรมเป็นตัวตั้ง. กรุงเทพฯ: หมอชาวบ้าน, 2547.
ปิยลักษณ์ โพธิวรรณ์. “ปฏิบัติการทางวาทกรรมในวัฒนธรรมสมัยนิยมผ่านเพลงลูกทุ่งไทย.”กระแสวัฒนธรรม 19. ฉ. 36 (กรกฎาคม-ธันวาคม 2561): 74-81.
พัชรินทร์สิรสุนทร. แนวคิด ทฤษฎี เทคนิค และการประยุกต์เพื่อการพัฒนาสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556.
เมลดา สุดาจิตรอาภา. ภาษาศาสตร์ประยุกต์: สหวิทยาการเพื่อการแก้ปัญหาด้านภาษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2561.
ราชบัณฑิตยสภา.พจนานุกรมศัพท์มานุษยวิทยา ฉบับราชบัณฑิตยสภา. กรุงเทพฯ: สำนักงานราชบัณฑิตยสภา, 2561.
วิไล ตั้งจิตสมคิด. การศึกษาไทย. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์, 2539.
ศิริพร ภักดีผาสุข. ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอัตลักษณ์และแนวทางการนำมาศึกษาภาษาไทย. กรุงเทพฯ: คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2561.
สามชาย ศรีสันต์. การศึกษาการพัฒนาในฐานะที่เป็นวาทกรรม. https://www.academia. edu/8914584(สืบค้นเมื่อ11 เมษายน 2563).
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. กึ่งศตวรรษเพลงลูกทุ่งไทย. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งกรุ๊พ จำกัด, 2532.เอกภูมิ เจียมวิทยานุกูล. “การวิเคราะห์วาทกรรมว่าด้วยศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมืองของไทย.”
วารสารครุศาสตร์44, ฉ. 3 (กรกฎาคม-กันยายน 2559): 346.
Muthukumaraswamy, M.D. Folklore as discourse.https://books.google.com(accessed April 15, 2020).
เผยแพร่แล้ว
2021-01-02