ครู – ศิษย์: ความสัมพันธ์แบบอำนาจนิยมความมืดบอดของการถ่ายทอดองค์ความรู้

  • วสันต์ ปวนปันวงศ์ มหาวิทยาลัยราชภัฎพิบูลสงคราม
คำสำคัญ: อำนาจนิยม, สถาบันการศึกษา, องค์ความรู้

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

บทความฉบับนี้นำเสนอถึงครู – ศิษย์: ความสัมพันธ์แบบอำนาจนิยมความมืดบอดของการถ่ายทอดองค์ความรู้ โดยมุ่งประเด็นตั้งคำถามถึงความสัมพันธ์แบบอำนาจนิยมที่อยู่ในสถาบันการศึกษาผ่านความสัมพันธ์ของผู้เรียนและผู้สอน ซึ่งนัยยะการตีความหมายดังกล่าวมีกระบวนการทำให้เกิดขึ้นและคงอยู่ ผ่านมายาคติ วาทกรรม พิธีกรรม มากมาย ที่เบื้องหน้าและเบื้อหลัง หากมองผิวเผินความสัมพันธ์นั้นอาจเป็นความสัมพันธ์อันบริสุทธิ์ แต่หากตีความหมายอย่างลึกซึ้งจะพบว่าสถาบันการศึกษาของไทย ได้ผลิตซ้ำอุดมการณ์ทางการเมืองบางอย่างจากรัฐสู่ประชาชนได้อย่างแนบเนียน ซึ่งมีผลต่อการเรียนรู้ของผู้เรียนในระบบการศึกษาโดยตรง ความสัมพันธ์ของครูกับศิษย์มีการจัดวางอำนาจสูง-ต่ำ ในลักษณะที่ครูเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์และได้รับสิทธิพิเศษบางอย่างเหนือนักเรียน ทั้งในด้านที่เป็นรูปธรรมและพิธีกรรม ฉะนั้นแล้วครูจึงมีอำนาจในการบังคับหรือชี้แนวทางให้ศิษย์ปฏิบัติตามได้อย่างชอบธรรม โดยเป็นการยากที่ศิษย์จะตั้งคำถามกับคำสั่งสอนหรือพฤติกรรมของครู ความสัมพันธ์เชิงอำนาจในลักษณะนี้ถูกผลิตซ้ำผ่านกลไกทางวัฒนธรรมและกลไกทางการเมืองอย่างแยบคาย

ทั้งนี้ บทความฉบับนี้ได้นำแนวคิดการครองความเป็นเจ้า (Hegemony) ของ Antonio Gramsci มาเป็นกรอบในการวิเคราะห์ โดยมุ่งอธิบายสร้างข้อขบคิดทางสังคมอันได้แก่ ประเด็นดังต่อไปนี้ 1.ความมืดบอดของการถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่านทฤษฎีมาร์กซิสม์แนวมนุษย์นิยมของอันโตนิโย กรัมชี (Antonio Gramsci) 2.มองอำนาจนิยมในสถาบันการศึกษาไทยผ่านจุดยืนของกรัมชีบนความสัมพันธ์ระหว่างโครงสร้างกับความเป็นปัจเจกชน 3.การครองความเป็นเจ้า (Hegemony) กลไกของอำนาจนิยมในความสัมพันธ์ครู – ศิษย์ของการถ่ายทอดองค์ความรู้

บรรณานุกรม

เอกสารอ้างอิง
กาญจนา แก้วเทพ และสมสุข หินวิมาน. (2553). สายธารแห่งนักคิดทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับการสื่อสารศึกษา.พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: ภาพพิมพ์.
คุณากร กรสิงห์ และณัฐชัย นิ่มนวล.(2558). การเสริมสร้างกระบวนการพัฒนาจิตสำนึกทางการเมืองแบบมีส่วนร่วมแก่เยาวชนระดับอุดมศึกษาในเขตจังหวัดนครสวรรค์. ค้นเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2563 , จาก http://ns.nsru.ac.th/handle/nsru/352
เกษียร เตชะพีระ. (2558). มาร์กซ : ความรู้ฉบับพกพา. กรุงเทพฯ: open worlds.
ณัฐพล ใจจริง. (2556). ขอฝันใฝ่ในฝันอันเหลือเชื่อ. นนทบุรี: ฟ้าเดียวกัน.
นฤพล สถาพร, ธีรัตม์ แสงแก้ว และธเนศ ปานหัวไผ่. (2560). การศึกษาวิเคราะห์การอ้างเหตุผลกรณีสร้างความหมายเรื่องกำเนิดประชาธิปไตยไทย. วารสารมนุษย์ศาสตร์ 24(2) หน้า 243-259.
ประจักษ์ ก้องกีรติ. (2559). “อำนาจนิยม” และความรุนแรงในการศึกษาไทย. ค้นเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2563 , จาก https://elsiam.org/interview-prajak-authoritarianism/
วรุตม์ อินทฤทธิ์. (2562). สังคมศึกษาและการศึกษาการสร้างความเป็นพลเมืองดีภายใต้ระบอบการเมืองการปกครองไทย. วารสารหาดใหญ่วิชาการ 17(1) หน้า 85-101.
วัชรพล พุทธรักษา. (2557).บทสำรวจความคิดทางการเมืองของ อันโตนิโอ กรัมซี่. กรุงเทพฯ: สมมติ.
สมเกียรติ วันทะนะ. (2551). อุดมการณ์ทางการเมืองร่วมสมัย. กรุงเทพฯ: เอส.พี.วี. การพิมพ์. หน้า 48.
สุรชาติ บำรุงสุข. (2562). ระบอบอำนาจนิยม! กำเนิดและการคงอยู่. ค้นเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2563 , จาก https://www.matichonweekly.com/column/article_179533
อติพร สุขสมนิตย์. (ม.ป.ป.). อิทธิพลของลัทธิชาตินิยมที่มีต่อหลักสูตรและการเรียนการสอน วิชาดนตรี-นาฏศิลป์ ในระดับประถมศึกษา สมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม. ค้นเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2563 , จาก https://madlab.cpe.ku.ac.th/forest/อติพร_สุขสมนิตย์
Edmund E. Jacobitti. (1980). "Hegemony before Gramsci: The Case of Benedetto Croce," ค้นเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2563, จาก https://www.journals.uchicago.edu/doi/pdfplus/10.1086/242048
T. J. Jackson Lears. (2016). the Concept of Cultural Hegemony: Problems and Possibilities. ค้นเมื่อวันที่ 9 เมษายน 2563 , จาก file:///C:/Users/USER/Downloads/Documents/542fad78685c86c6851dc9c94aefca890e7d.pdf
Translated Thai References
Keawtep, K. and Hinviman, S. (2010). Stream of thinkers, political economy theory and communication studies. 2nd edition. Bangkok: Phabpim. [In Thai]

Kornsigh K. and Nimnoun N. (2015). Promoting the process of developing political consciousness for participatory youth in higher education in Nakhon Sawan Province. (Online), Retrieved on http://ns.nsru.ac.th/handle/nsru/352 [In Thai]
Techapeera, K. (2015). Marx: Portable Knowledge. Bangkok: open worlds. [In Thai]
Jaijing N. (2556). Dream of an incredible dream. Nonthaburi: samesky. [In Thai]
Sathapron, N. Saeng Keaw T. and PanHaupai T. (2018). [In Thai]
An analytical study of reasoning in case of creating the meaning of Thai democracy.
Journal of Human Sciences 24(2). P.243-259. [In Thai]
Kongkeerati, P. (2017). "Power" and violence in Thai education. (Online), Retrieved https://elsiam.org/interview-prajak-authoritarianism/ [In Thai]
Intharit, W. (2019). Social studies and education to create good citizenship under the Thai political regime. Journal of Hat Yai Academic. 17(1) p.85-101. [In Thai]
Phuttharuksa. W. (2014). Antonio Gramsci. Political Explorations. Bangkok: Sommati
Wanthana, S. (2003). Contemporary political ideology. Bangkok: S.P.V. press. [In Thai]
Bumrungsuk, S. (2019). Authoritarianism! Regime Origin and existence (Online), Retrieved https://www.matichonweekly.com/column/article_179533 [In Thai]
Suksommanit. (n.d). The influence of nationalism on curriculum and instruction Music-Dance At the elementary level, during the Field Marshal P. Pibulsongkram period. (Online), Retrieved https://madlab.cpe.ku.ac.th/forest/อติพร_สุขสมนิตย์ [In Thai]
เผยแพร่แล้ว
2021-01-02