การกำเนิดรัฐตามแนวคิดของพระพุทธศาสนา

  • ทัศนีย์ ปิยะเจริญเดช ปิยะเจริญเดช
  • พระพงษ์ศักดิ์ สนฺตมโน(เกษวงศ์รอด) มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • พระมหาสุริยะ มทฺทโว(มาธรรม)
คำสำคัญ: พุทธทัศนะ, การกำเนิดรัฐ, พระไตรปิฎก

บทคัดย่อ

พุทธทัศนะว่าด้วยการกำเนิดรัฐ เป็นบทความที่นำเสนอการกำเนิดรัฐตามแนวพุทธศาสนาโดยการศึกษาทบทวนเอกสารและตำราพระไตรปิฎกแล้วนำมาสังเคราะห์เนื้อหาการกำเนิดรัฐ ซึ่งพบว่ามี 1) การกำเนิดรัฐในอัคคัญญสูตร เกิดจากปัญหาในสังคม จึงหาแนวทางการแก้ไขปัญหาร่วมกันโดยกำหนดเป้าหมายและวิธีการในการแก้ไขปัญหาก่อให้เกิดเป็นสัญญาประชาคมขึ้นภายในสังคม ทั้งนี้เป้าหมายและวิธีการแก้ไขปัญหานั้นขึ้นอยู่กับหลักคุณธรรมเป็นพื้นฐาน 2) การกำเนิดรัฐตามหลักปฏิจจสมุปบาท วิวัฒนาการของสังคมและการกำเนิดรัฐ เป็นปัจจัยที่เกี่ยวเนื่องของกิเลสภายในจิตใจของมนุษย์ คือ กิเลสสร้างสังคมมนุษย์ซึ่งแต่ละคนมีปฏิกิริยาต่อสิ่งแวดล้อมแตกต่างกันออกไป ทำให้ชายหญิงมีความรู้สึกพอใจและไม่พอใจต่อกัน มีความต้องการเพื่อตอบสนองกัน ปรารถนาในความเป็นเจ้าของกันและกัน จึงมีการกำเนิดครอบครัว กำเนิดครือญาติขึ้น มีความเคารพกันตามลำดับอาวุโส 3) การกำเนิดรัฐตามแนวคิดในมหาโควินทสูตร รัฐนั้นพัฒนาไปจากรูปแบบของครอบครัวแล้วค่อยๆ เจริญขึ้น มีการสร้างบ้านเรือนมากขึ้น มีการเริ่มสะสมอาหารและทรัพย์สมบัติ มีการออกกฎเกณฑ์ กติกา ที่เป็นลักษณะสัญญาประชาคม ที่ใช้ควบคุมสังคม มีความจำเป็นที่จะมีหัวหน้ามาคุ้มครองรักษากฎเกณฑ์ กติกา รักษาความสงบสุขแก่สมาชิกในสังคม ตลอดจนรักษาทรัพย์สินก็เกิดขึ้นตามมาและเริ่มมีการถือกรรมสิทธิ์ในที่ดินเกิดขึ้น กษัตริย์พระองค์หนึ่งๆ ก็จะทรงครอบครองอาณาจักรที่มีอาณาเขต แน่นอน รัฐที่สมบูรณ์แบบก็เกิดขึ้นแต่บัดนั้น

บรรณานุกรม

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.(2535). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2535.
ทวี ผลสมภพ.(2534). ปัญหาปรัชญาในการเมืองของโลกตะวันออก. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ปรีชา ช้างขวัญยืน.(2540). ทรรศนะทางการเมืองของพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: บริษัทสามัคคีสาส์น จำกัด.
พระธรรมปิฏก (ป.อ. ปยุตโต). (2541). พุทธธรรมฉบับปรับปรุงและขยายความ. พิมพ์ครั้งที่ 7
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.
ส.ศิวรักษ์. (2521). กรรมนิพพานมหาสาวิภาสมัยพุทธกาล. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์รุ่งวัฒนา.
สิทธิพันธ์ พุทธหุน. (2543). แนวการศึกษารัฐศาสตร์, พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
สิน สภาวสุ. (2526). ทางรอดของมนุษย์ชาติ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์อักษรสมัย.
สุชีพ ปุญญานุภาพ. (2514). พจนานุกรมศัพท์พระพุทธศาสนา ไทย-อังกฤษ และอังกฤษ-ไทย. กรุงเทพมหานคร: เกษมบรรณกิจการพิมพ์.
เผยแพร่แล้ว
2020-09-01