หลักสิทธิมนุษยชนที่ปรากฏในหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเถรวาท

THE HUMAN RIGHTS TO THE DOCTRINE IN THERAVADA BUDDHIST SCIPTURES

  • ณฤณีย์ ศรีสุข
  • จิตสุภา แกมทับทิม
  • สุธินี ขำรักษ์
คำสำคัญ: สิทธิมนุษยชน, หลักธรรม, พระพุทธศาสนาเถรวาท

บทคัดย่อ

สิทธิมนุษยชน (Human Rights) หมายถึง สิทธิพื้นฐานของความเป็นมนุษย์ตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย สามารถจำแนกได้ครอบคลุมสิทธิ 5 ประการ ได้แก่ สิทธิพลเมือง สิทธิทางการเมือง สิทธิทางเศรษฐกิจ สิทธิทางสังคม สิทธิทางวัฒนธรรม ขอบเขตของสิทธิมนุษยชนดังที่กล่าวมาข้างต้นนี้ มีที่มาจาก ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ (Universal Declaration of Human Rights) ในที่นี้ขออธิบายที่มาของบ่อเกิดสิทธิมนุษยชน ในฐานะที่เป็นเอกสารหลักขององค์การสหประชาชาติที่ถือเป็นต้นแบบของการคุ้มครองและสิ่งเสริมสิทธิมนุษยชน ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ได้นำเสนอหลักการสำคัญของสิทธิมนุษยชนไว้ด้วย หลักการนี้ถือเป็นสระสำคัญที่ใช้อ้างอิงความเป็นสากลของสิทธิมนุษยชน ไว้ 6 หลักการ คือ 1) เป็นสิทธิธรรมชาติ ติดตัวมนุษย์มาแต่เกิด (Natural Rights) 2) สิทธิมนุษยชนเป็นสากลและไม่สามารถถ่ายโอนให้กันได้ (Universality and Inalienability) 3) สิทธิมนุษยชนไม่สามารถแยกเป็นส่วนๆ ว่าสิทธิใดมีความสำคัญกว่าอีกสิทธิหนึ่ง (Indivisibility) 4) ความเสมอภาคและห้ามการเลือกปฏิบัติ (Equality and Non-Discrimination) 5) การมีส่วนร่วมและการเป็นส่วนหนึ่งของสิทธินั้น (Participation and Inclusion) และ 6) ตรวจสอบได้และใช้หลักนิติธรรม (Accountability and The Rule of Law)

พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนให้สรรพสัตว์ ดำเนินชีวิตเพื่อประโยชน์สุข 3 ระดับ คือ ระดับต้น (ทิฏฐธัมมิกัตถะ) คือ ประโยชน์ปัจจุบัน ระดับกลาง (สัมปรายิกัตถะ) คือ ประโยชน์เบื้องหน้า และ ระดับสูง (ปรมัตถะ) คือ ประโยชน์สูงสุดอย่างยิ่ง การปฏิบัติฝึกฝนพัฒนาตนตามหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเถรวาท เพื่อก่อให้เกิดประโยชน์ 3 อย่าง ได้แก่ 1) อัตตัตถประโยชน์ ประโยชน์ส่วนตน 2) ปรัตถประโยชน์ ประโยชน์เพื่อผู้อื่น และ 3) อุภยัตถประโยชน์ ประโยชน์ร่วมกันทั้งสองฝ่าย

หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเถรวาท เป็นแนวปฏิบัติที่เป็นไปเพื่อประโยชน์สุขของชนหมู่มาก โดยไม่มีประมาณ ไม่มีการแบ่งแยกเชื้อชาติ สีผิว ชนชั้นวรรณะ ฐานะทางสังคม ภาษาและศาสนา นอกจากนี้ หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเถรวาทถือว่าเป็นหลักธรรมที่ลึกซึ้ง เราสามารถนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้กับหลักสิทธิมนุษยชนได้ เนื่องจากหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาส่งเสริม สัมพันธ์ และเกี่ยวข้องกับหลักสิทธิมนุษยชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง การปฏิบัติตามหลักโอวาทปาติโมกซึ่งเป็นหลักธรรมอันเป็นหัวใจของพระพุทธศาสนา ทำให้มนุษย์รู้จักละจากความชั่วทั้งปวง ทำกุศลให้ถึงพร้อม และทำจิตใจให้บริสุทธิ์ เมื่อมนุษย์ปฏิบัติตามหลักธรรมดังกล่าว ย่อมทำให้มนุษย์มีความเมตตาต่อกัน เห็นอกเห็นใจซึ่งกันและกัน มีสัมมาทิฐิความเห็นชอบ เป็นผู้มีศีล สมาธิ และปัญญา ปฏิบัติต่อกันโดยเคารพศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ ย่อมทำให้สังคมเต็มไปด้วยความสุข สงบ และก่อให้เกิดความสุข ความมั่นคงปลอดภัยต่อชีวิต ทรัพย์สิน นอกจากนี้ยังก่อให้เกิดสันติภาพแก่มวลมนุษยชาติ

 ABSTRACT

The Human Rights is the basic rights of humanity from birth until death which can be classified in 5 rights; Civil rights, Political rights, Economic rights, Social rights and Cultural rights. The scope of the above human rights is derived from the Universal Declaration of Human Rights. I would like to explain the source of human rights as the main document of the United Nations that is the model of protection and the promotion of human rights. The Universal Declaration of Human Rights present the 6 human rights principle that is the significant to refer to the international of human rights; 1)Natural Rights 2) Universality and Inalienability 3)Indivisibility 4)Equality and Non-Discrimination 5) Participation and Inclusion and 6) Accountability and The Rule of Law

Lord Buddha taught all beings live to life for the happiness in 3 levels; the first level “Dhittha-dhammikatha” is the virtues conducive to benefits in the present or virtues leading to temporal welfare. The middle level “Samparayikattha” is the good to be won in the life to come or the spiritual welfare and the high level “Paramattha” is the highest good or the final goal. To practice and self-development according to Theravada Buddhism principles for 3 benefits as followed; 1) Attattha: gain for oneself or one’s own welfare 2) Parattha: gain for others or other’s welfare and 3) Ubhayattha: gain both for oneself and for others.

Theravada Buddhism principles is a practice for the benefit of many peoples, popularly without discrimination, without racist or social classes, without languages as well as religious.  Moreover, Theravada Buddhism principles is a profound principle and we can apply to human rights because Buddhist principles is support and related to human rights principles especially to apply and practice follow the Ovada-patimokkha doctrine which is the heart of Buddhist principle that taught human to cease from all evil, To do what is good, and to cleanse one's mind. When people abide this doctrine caused human to be kind and sympathize with each other as well as Samma thiti or the right view and the right opinion, people will have virtue, concentration or mindfulness, wisdom and respect the dignity of humanity that lead to the society of happiness, peace and security for life as well as creates peace for all mankind.

 Keywords: The Human Rights, The Doctrine, Theravãda Buddhism

บรรณานุกรม

Bennett, C. Yugoslavia’s bloody collapse: causes, course and consequences. London: Hurst & Company, 1995.
Bertrand, J. Nationalism and ethnic conflict in Indonesia. United Kingdom: Cambridge University Press, 2004.
Brown, A. Contemporary Russian politics. New York: Oxford University Press, 2001
Freeman, M. Human rights. USA: Polity Press, 2002.
Guyatt, N. Another American century? The United States and the world after 2000. New York: Zed Books, 2000.
Hass, M. International human rights. New York: Routledge, 2008.
Hobbes, T. Leviathan. Macpherson, C. B. England: Penguin Classic, 1985.
Locke, J. The second treatise of government. Peardon, P.T. (Ed.). New York: The Liberal Arts, 1952.
Rousseau, J. J. The social contract (M. Cranston, Trans.). London: Penguin Books, 1988.
Smith, Martin. Burma: insurgency and the politics of ethnicity. New York: Zed Books, 1999.
The independent international commission on Kosovo. The Kosovo report: conflict: International respons: lessons learned. New York: Oxford University Press, 2000.
เผยแพร่แล้ว
2020-05-01