ปัญหาสิ่งแวดล้อมกับคติความเชื่อในสังคมไทย : กรณีศาลพระภูมิ

  • พระธานี สมนาโค มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
คำสำคัญ: สิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

คติความเชื่อศาลพระภูมิ ก่อให้เกิดผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อม เช่น การทิ้งศาลพระภูมิตามโคนไม้ หรือที่สาธารณะ เป็นต้น ในมุมมองจริยศาสตร์ทางพระพุทธศาสนามองประเด็นปัญหาเกิดจาก 1) ความเชื่อต่อบุคคล 2) ความเชื่อด้านสาธารณะ ในมุมมองนี้ ผ่านทางพุทธจริยศาสตร์จะเห็นว่า การเชื่อในด้านนี้ส่งผลให้เกิดการเก็บพระภูมิที่ชำรุดทรุดโทรมเป็นที่เป็นทาง และวัดก็สามารถรองรับได้ ทำให้มีคนมาวัดรู้จักวัด นำเงินมาวัด มาช่วยพัฒนาวัด เป็นการประชาสัมพันธ์วัดในรูปแบบของการจัดสรรสถานที่ เช่น วัดพระบาทน้ำพุ ช่วยคนเอดส์ วัดถ้ำกระบอกช่วยคนติดยาเป็นต้น ในมุมมองด้านสาธารณะจะเห็นว่า การช่วยเหลือกันทางด้านสังคม มีผลต่อความสะอาด จะได้จัดสถานที่ให้เกิดเป็นภูมิทัศนท์ที่ดีงาม และช่วยกันจัดเกิดเป็นพลังสามัคคี ที่ยิ่งใหญ่ อย่างไรก็ตาม ความเชื่อต่อศาลพระภูมิในสังคมไทยเรา จึงมีค่าอันยิ่งใหญ่ต่อ สังคม เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ต่อเพื่อนมนุษย์ด้วยกันและที่สำคัญ คือความเคารพต่อผู้เป็นเทวดา ที่เรียกกันว่า พระภูมิเจ้าที่

          คติความเชื่ออันนี้ล้วนเป็นไปเพื่อประโยชน์ ทั้งฝ่ายโลกและฝ่ายธรรม สิ่งแวดล้อมรอบตัวคนในสังคม มิใช่มองเพียงแค่ศาลพระภูมิเท่านั้นที่จะทำลายสิ่งแวดล้อม แต่มีอีกหลายอย่างที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ดังนั้นควรช่วยกันดูแลและจัดระเบียบให้ดีจะช่วยให้สังคมและสิ่งแวดล้อมน่าอยู่ขึ้นต่อไป

บรรณานุกรม

คณะราชครู. (2512). ประเพณี-พิธีสำคัญของไทย. พระนคร: เสริมวิทย์บรรณาคาร.
ทํานอง วงศ์พุทธ. (2559). ความเชื่อร่วมเรื่องเครื่องรางของขลังในเมืองชายแดนไทย-ลาว-กัมพูชา. วารสารศิลปศาสตร มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี, 12(1), 301-331.
บุญค้ำ ไชยพรหมวงศา. (2545). ตำนานและประเพณีชาวบ้าน. กรุงเทพฯ: อินทรีย์.
พร้อมพงษ์ ไพรีรณ. (2547). ผี-พระภูมิเจ้าที่ : ลัทธิความเชื่อของสังคมเมือง. กรุงเทพฯ: วันชนะ.
สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ. (2513). ความทรงจำ. กรุงเทพฯ: สำนักงานหอสมุดกลาง.
สิริเดช วังกรานต์. (2556). การศึกษาคติสัญลักษณ์สถาปัตยกรรมหอพระคันธารราษฎร์และพระมณฑปยอดปรางค์. หน้าจั่ว, 10, 130-157.
สุทธิลักษณ์ อำพันวงศ์. (2526). พระภูมิเจ้าที่. กรุงเทพฯ: องค์การค้าของคุรุสภา.
เผยแพร่แล้ว
2020-02-20