สันโดษ: แนวทางการดำเนินชีวิตในยุคนววิถี

แนวทางการดำเนินชีวิตในยุคนววิถี

  • พระยุรศักดิ์ ยสวฑฺฒโน (ยิ่งสกุล) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
  • พระบุญทรง ปุญฺญธโร (หมีดำ) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
คำสำคัญ: คำสำคัญ: สันโดษ, แนวทางการดำเนินชีวิต, นววิถี

บทคัดย่อ

ประเทศไทยเข้าสู่ระบบทุนนิยม “เงิน” จึงมีความสำคัญและกลายมาเป็นเป้าหมายหลักในการดำเนินชีวิต ลักษณะบริโภคนิยมเป็นการวิ่งตามกระแสของสังคม มีการรับเอาวัฒนธรรมและเทคโนโลยีจากสังคมอื่นเข้ามาโดยขาดความรู้ความเข้าใจอย่างแท้จริง ด้วยความคิดที่ว่า “ความสุขนั้นจะได้มาด้วยการบริโภค ยิ่งบริโภคมากเท่าไร ก็ยิ่งมีความสุขมากเท่านั้น” จึงใช้จ่ายอย่างสุรุ่ยสุร่าย
ทำให้ประสบภาวะหนี้สิน เมื่อเกิดการระบาดของเชื้อไวรัสโควิด 19 ทำให้ธุรกิจจำนวนไม่น้อยต้องลดขนาดหรือถึงขั้นปิดกิจการ ส่งผลให้หลายคนขาดรายได้ ไม่สามารถเลี้ยงตนเองและครอบครัวได้
การนำหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาจึงเป็นทางออกที่ดีที่สุดในสถานะการณ์เช่นนี้

สันโดษ เป็นหลักธรรมที่กล่าวถึง ความยินดี ความพอใจ คือความรู้จักพอดี ความรู้จักพอเพียง มีลักษณะ 3 อย่าง คือ ยินดีในสิ่งที่ได้ ยินดีตามกำลัง สติปัญญา ความสามารถของตน และยินดีตามฐานะของตน และแบ่งปันส่วนที่เกินความจำเป็นให้ผู้อื่น ลักษณะทั้ง 3 นี้เป็นไปโดยชอบธรรม ไม่ทุจริต การปฏิบัติตามแนวทางของสันโดษ แบ่งออกเป็น 1. สันโดษในด้านความคิด คือ ไม่คิดอยากได้โน้นอยากได้นี่ที่มากเกินไป หรือในทางที่ผิด 2. สันโดษในการแสวงหา คือ แสวงหาแต่สิ่งที่ควรจะได้ที่จะบริโภคตามกำลังของตน และสมควรแก่ฐานะของตน 3. สันโดษในการรับ คือ รับแต่สิ่งที่ควรรับและรับพอประมาณ 4. สันโดษในการบริโภค คือ บริโภคในสิ่งที่ได้มาให้พอดี ด้วยเหตุผล
ใช้ตามวัตถุประสงค์ การบริโภคจะต้องเป็นไปเพื่อบรรเทาทุกข์ ทำให้เกิดสุข และไม่ตกเป็นทาสของวัตถุนั้น ๆ         

 

บรรณานุกรม

กาญจนา แก้วเทพ. (2560). สายธารแห่งนักคิด ทฤษฎีเศรษฐศาสตร์การเมืองกับสื่อสารการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพมหานคร: อินทนิล.
เสขิยธรรม. (2543) พระพุทธศาสนากับทางเลือกในยุคบริโภคนิยม. กองบรรณาธิการ, ปีที่ 10 ฉบับที่ 46 (ตุลาคม-ธันวาคม).
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. 2535. พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ ๒๕๐๐. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ธนภณ สมหวัง. (22 ธันวาคม 2547). ประชาธิปไตย: จากทุนนิยมเสรี สู่วิถีธรรม. หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ, สืบค้นเมื่อ 12 กันยายน 2564, จาก : ttp://dspace.spu.ac.th/bitstream/123456789/ 3998/1/ประชาธิปไตย.htm
ธรรมธารา. (12 พฤศจิกายน 2556). บาลีวันละคำ. [ออนไลน์]. สืบค้นเมื่อ 30 ตุลาคม 2564
จาก : https://dhamtara.com/?p=9624.
พระเทพเวที (ป.อ. ปยุตฺโต). (2532). พุทธธรรมกับชีวิตในสังคมเทคโนโลยี. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิ โกมลคีมทอง.
พระพุทธัปปิยเถระ. (2527). รูปสิทธิปรณ์ นิรุตติศาสตร์ภาษาบาลี. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์การศาสนา.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2561). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. พิมพ์ครั้งที่ 31. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ สหธรรมิก จำกัด.
เอ็ม นิอาซ อซาดุลลาห์ และ รัตติยา ภูลออ, (30 ตุลาคม 2564). เหลื่อมล้ำร้าวลึก. หนังสือพิมพ์แนวหน้า, สืบค้นเมื่อ 30 ตุลาคม 2564, จาก : https://www.naewna.com/inter/489605.
เผยแพร่แล้ว
2022-12-09
บท
บทความวิชาการ