ศึกษาการประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ในชีวิตประจำวันตามแนวแพทย์วิถีธรรม

  • เสริมศรี ชวานิสากุล มจร.วิทยาเขตเชียงใหม่
  • พระครูสิริปริยัตยานุศาสก์ (ดวงจันทร์ คุตฺตสีโล) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตเชียงใหม่
  • นิตยาภรณ์ สุระสาย สถาบันวิชชาราม
คำสำคัญ: การประยุกต์ใช้, หลักอริยสัจ 4, แพทย์วิถีธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักอริยสัจ 4 ในพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ในชีวิตประจำวันตามแนวแพทย์วิถีธรรม 3) เพื่อวิเคราะห์การประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ในชีวิตประจำวันตามแนวแพทย์วิถีธรรม เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ แบบการวิจัยเอกสาร ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยพบว่า

1) หลักอริยสัจ 4 เป็นความจริงอันประเสริฐซึ่งยังปุถุชนผู้ปฏิบัติตามมรรค 8 ให้เป็นอริยะ มี 4 ประการ ได้แก่ (1) ทุกขอริยสัจ คือ อาการไม่สุขสมใจหมาย (2) ทุกขสมุทยอริยสัจ คือ ความอยากที่ร่วมด้วยความกำหนัดในอารมณ์ต่างๆ (3) ทุกขนิโรธอริยสัจ คือ สภาพละความอยากที่ร่วมด้วยความกำหนัด (4) ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ คือ การปฏิบัติศีลด้วยปัญญาอย่างตั้งมั่น เพื่อละความกำหนัด

2) การประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ในชีวิตประจำวันของแพทย์วิถีธรรม มีแนวคิด คือ ผู้มีปัญญาจะรู้ว่าสิ่งมีค่าที่สุดในชีวิต คือ ความพ้นทุกข์ ซึ่งเหตุแห่งทุกข์ทั้งมวล คือ ความอยากแบบยึดมั่นถือมั่น คนที่เข้าใจเรื่องของกรรมและวิบากกรรมอย่างแจ่มแจ้งเท่านั้น จึงจะสามารถละ บรรเทา ทำให้หมดสิ้นไปซึ่งความอยากนั้นได้ โดยเริ่มจากการปฏิบัติศีลไปเป็นลำดับ

3) การประยุกต์ใช้หลักอริยสัจ 4 ในชีวิตประจำวันตามแนวแพทย์วิถีธรรม มีความสอดคล้องตามหลักอริยสัจ 4 ในพระพุทธศาสนา เพราะมุ่งการดับทุกข์ใจเป็นหลัก โดยการปฏิบัติศีลด้วยปัญญาอย่างตั้งมั่น กระทั่งละความอยากแบบยึดมั่นถือมั่นได้ ทำให้เกิดปัญญารู้ชัดว่าความอยากแบบยึดมั่นถือมั่นเป็นเหตุให้เกิดทุกข์ทั้งมวลตัวจริง

บรรณานุกรม

กองพัน จิตแสง. (2561). ผลการปฏิบัติงานของจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม จังหวัดขอนแก่น. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

จำลอง ดิษยวณิช. (2544). จิตวิทยาของความดับทุกข์. เชียงใหม่: บริษัทกลางเวียงการพิมพ์จำกัด.

ใจเพชร กล้าจน. (2557). ไขรหัสลับสุดขอบฟ้า 1 การผ่าตัดกิเลสเหตุแห่งโรคทุกข์ทั้งปวง. พิมพ์ครั้งที่ 1. สมุทรสาคร: บริษัทพิมพ์ดีจำกัด.

_______________. (2565). ประธานมูลนิธิแพทย์วิถีธรรมแห่งประเทศไทย. สัมภาษณ์. 15 กุมภาพันธ์.

นิตยาภรณ์ สุระสาย. (2563). รูปแบบการบูรณาการวัฒนธรรมการดูแลสุขภาพด้วยการแพทย์วิถีธรรม. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

หมายขวัญพุทธ กล้าจน. (2563). รูปแบบการบริหารงานเชิงระบบโครงการสร้างศักยภาพพึ่งตนจิตอาสาแพทย์วิถีธรรม. วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี.
เผยแพร่แล้ว
2022-06-27